Category Archives: Doğu Akdeniz

Doğu Akdenizde Bulunan Doğalgaz rezervlerinin paylaşımı yüzünden yaşanan gerginlik.

Egede Karasuları

Şu anda Ege denizinde karasuları genişliği 6 deniz milidir. Ancak Yunanistan karasuları genişliğini 12 nm ye çıkartmak istemektedir. Mevcut durumda Yunan karasuları Ege denizinin %40 ını kapsamaktadır. Karasuları genişliği 12 nm ye çıkartılırsa bu oran %70 lar seviyesine yükselmektedir. Uluslararası suların oranı ise %51 den %19 lara düşmektedir. Bu durum Türkiye açısından kabul edilebilir değildir. Türk donanmasının Ege denizindeki hareketi tamamen kısıtlanmış, Türkiye kıyılarına sıkıştırılmış ve neredeyse Çanakkale Boğazından çıkmayacak hale gelecektir. Aşağıdaki haritada karasuları genişliği 6 nm ve 12 nm olduğunda Yunanista’nın ve Türkiye’nin kapsadığı karasularını görebilirsiniz.

Ege denizinde Türk ve Yunan tarafların kıta sahanlığı iddaları

Deniz Hukuku Terimleri

Doğu Akdeniz ve Adalar konularından bahsetmeden önce karasuları , kıta sahanlığı ve münhasır ekonomik bölge gibi bazı kavramları açıklamamız gerekir.

Karasuları (territorial waters): Karasuları bir devletin topraklarının ve iç sularının haricinde egemenliğini devam ettirdiği bitişik deniz bölgesine denir. Bu egemenlik karasuları üzerindeki hava sahasını, deniz yatağını ve toprak altını da kapsar. Her devlet kendi karasuları genişliğini tespit edebilir ancak karasuları genişliği 12 deniz milini geçemez.

Kıta sahanlığı (continental shelf): Kıta sahanlığı aslında yer bilimciler tarafından kullanılan bir terimdir. Deniz kıyısından kıta kırılımına kadar olan bölgeye denir. Eğer belirgin bir kırılım yoksa kıta sınırı yaklaşık olarak 100 ila 200 metre derinlik arasında bir yerdir.

Hukuki anlamda ise kıta sahanlığı bir ülkenin deniz kıyısından kıta kırılımına kadar olan veya bu kırılım 200 deniz milinden daha az mesafede ise 200 nm ye kadar olan, deniz altı alanlarını, deniz yatağını ve toprak altını içerir.

Münhasır ekonomik bölge (exclusive economic zone): Bir devletin su ve rüzgar enerjisi de dahil olmak üzere deniz kaynaklarının araştırılması ve kullanılmasında özel haklara sahip olduğu deniz altı alanlarını, deniz yatağını ve toprak altını içeren bölgedir. Bu bölge 200 deniz milini geçemez. MEB bir devlete karasularındaki gibi tam egemenlik sağlamaz çünkü deniz yüzeyi uluslararası sulardır.

A – Karasuları
B – Bitişik Bölge
C – Münhasır Ekonomik Bölge
D – Uluslararası Sular

Nedir Bu Ege adaları Konusu ?

Medyada belirli aralıklarla yunanlılar 18 adamızı işkal etti, 5 adayı yunanlılara bıraktık tarzında haberler görüyoruz. Gerçekten 12 adaları Lozan’da mı kaybettik ? Ben bu haberleri gene belirli aralıklarla çıkan Mars haberlerine benzetiyorum. Bu akşam gök yüzüne bakarsanız; son bilmem kaç yılın en yakın konumuna gelecek olan Mars’ı Ay büyüklüğünde göreceksiniz gibi. Peki Türkiye ile Yunanistan arasında devamlı gerginliğe neden olan adalar konusunun gerçeği nedir?

Konuyu anlayabilmek için aşağıdaki antlaşma metinlerini okumak gerekir.

  • 1913 Londra Antlaşması
  • 1923 Lozan Barış Antlaşması
  • 1932 Ankara Sözleşmesi ( Anadolu Kıyısı ile Meis (Castellorize) adası arasında karasularının sınırlandırılması ve Bodrum karşısındaki Kara adanın egenemliği konusunda sözleşme)
  • 1947 Paris Barış Antlaşması

Lozan antlaşmasındaki 12. , 15. ve 16. Maddeleri adalarla ilgilidir. 12. Maddede Hangi adaların Türkiyede hangi adaların Yunanistanda kalacağı. Adı geçen adalar haricinde Türkiye kıyılarından 3 mil uzaklığa kadar olan adalar ve kayalıkların Türkiyenin olduğu; 15. Maddede adı geçen adaların İtalya’ya bırakılacağı. 16. Maddede ise Antlaşmada adı geçmeyen diğer tüm adalardan türkiyenin tüm haklarından vazgeçtiği yazılıdır.

Kardak kayalıkları ve Türkiye kıyılarına olan uzaklığı.

İtalya’ya bırakılan 12 adalar 1947’de yapılan Paris Konferansında Yunanistana verildi. Türkiye bu konferansa katılmadı.

Meis adasının konumu itibarı ile (Yunanistan ana karasına çok uzakta olması ve Türkiye’ye çok yakın olması), Yunanistan’ın hakkı olmadığı şekilde Münhasır Ekonomik Bölge talebinde bulunmasının yolunu açmaktadır.

1923 Lozan Barış Antlaşması ilgili maddeleri

MADDE 12

İmroz (Imbros) adası ile Bozcaada (Tenedos) ve Tavşan adaları (Iles aux Lapins) dışında, Doğu Akdeniz adaları ve özellikle Limmi (Lemnos), Semadirek (Semendirek, Samothrace), Midilli (MitylYne), Sakız (Chio), Sisam (Samos) ve Nikarya (Nicaria) adaları üzerinde Yunan egemenliği konusunda 17/30 Mayıs 1913 tarihli Londra Andlaşmasının 5 nci ve 1/14 Kasım 1913 tarihli Atina Andlaşmasının 15 nci Maddeleri hükümleri uyarınca alınan ve 13 Şubat 1914 tarihinde Yunan Hükümetine bildirilen karar, bu Andlaşmanın, İtalya’nın egemenliği altına konulan ve 15 nci Maddede belirtilen adalara ilişkin hükümleri saklı kalmak üzere, doğrulanmıştır. İşbu Andlaşmada aykırı bir hüküm bulunmadıkça, Asya kıyısından 3 milden az bir uzaklıkta bulunan adalar, Türk egemenliği altında kalacaktır.

MADDE 15

Türkiye, aşağıda sayılan adalar üzerindeki bütün haklarından ve sıfatlarından İtalya yararına vazgeçer: Bugünkü durumda İtalya’nin işgali altında bulunan Stampalia (Astropolia), Rodos (Rhodes, Rhodos), Kalki (Calki, Khalki), Skarpanto (Scarpanto), Kazos (Casos, Casso), Piskopis (Piscopis, Tilos), Miziroz (Misiros, Nisyros), Kalimnos (Calimnos, Kalymnos), Leros, Patmos, Lipsos (Lipso), Simi (Symi) ve İstanköy (Cos, Kos), adaları ile, bunlara bağlı adacıklar, ve Meis (Castellorizo) adası (2 sayılı Haritaya bakılması).

MADDE 16

Türkiye, işbu Andlaşmada belirtilen sınırlar dışında bulunan topraklar üzerindeki ya da bu topraklara ilişkin olarak, her türlü haklarıyla sıfatlarından ve egemenliği işbu Andlaşmada tanınmış adalardan başka bütün öteki adalar üzerindeki her türlü haklarından ve sıfatlarından vazgeçmiş olduğunu bildirir; bu toprakların ve adaların geleceği [kaderi], ilgililerce düzenlenmiştir ya da düzenlenecektir.

İşbu maddenin hükümleri, Türkiye ile sınırdaş olan ülkeler arasında komşuluk durumları yüzünden kararlaştırılmış ya da kararlaştırılacak olan özel hükümlere halel vermez.

1947 Paris Barış Antlaşması ilgili Maddesi

ARTICLE 14

Italy hereby cedes to Greece in full sovereignty the Dodecanese Islands indicated hereafter, namely Stampalia (Astropalia), Rhodes (Rhodos), Calki (Kharki) , Scarpanto, Casos (Casso) , Piscopis (Tilos), Misiros, (Nisyros), Calimnos (Kalymnos), Leros, Patmos, Lipsos (Lipso), Simi (Symi), Cos (Kos) and Castellorizo, as well as the adjacent islets.

These islands shall be and shall remain demilitarised.

The procedure and the technical conditions governing the transfer of these islands to Greece will be determined by agreement between the Governments of the United Kingdom and Greece and arrangements shall be made for the withdrawal of foreign troops not later than 90 days from the coming into force of the present Treaty.

1932 Ankara Sözleşmesi ilgili maddesi

MADDE 1

İtalya Hükümeti aşağıda yazılı adacıklar üzerinde Türkiye’nin egemenliğini tanır:

Volo (Çatal Ada), Oehendra (Uvendire), Fournachia (Furnakya). Kato Volo (Katovolo), Prasouid (Praşudi), (Katavolo Adasının Güney Doğusunda) ve Tchatallota, Pighi, Nissi-Tis Pighi, Recif Agrecelia, Prousseclisse (Kaya), Pano Makri, Kato Makri (Kayalıklarla birlikte), Marathi, Roccie Voutzaky (Rocci Vutchaki) Dacia (Dasya), Nissi – Tis- Dacia, Prassoudi (Dasyanın Kuzeyinde) Alimentarya (Alimentaria), Caravola (Karavola) Adacıkları.